- Strona główna
- Narzędzia
- Koło podbiegunowe
Koło podbiegunowe północne i południowe na mapie
Koło podbiegunowe północne leży na szerokości 66°33′ N i przechodzi przez 8 krajów, a koło podbiegunowe południowe (66°33′ S) biegnie wokół Antarktydy. Oba wyznaczają granicę obszarów, na których występują dzień polarny i noc polarna. Zobacz oba koła na mapie i sprawdź, jak daleko masz do najbliższego.
- Szerokość geograficzna
- 66°33′ N i 66°33′ S
- Długość koła
- około 15 940 km
- Kraje (koło północne)
- 8
- Dzień polarny na kole
- około 21 czerwca (północ)
Koło podbiegunowe północne i południowe: porównanie
| Cecha | Koło podbiegunowe północne | Koło podbiegunowe południowe |
|---|---|---|
| Inna nazwa | koło arktyczne | koło antarktyczne |
| Szerokość geograficzna | 66°33′ N | 66°33′ S |
| Co otacza | Arktykę z Oceanem Arktycznym | Antarktydę |
| Państwa na linii | 8 | brak |
| Stali mieszkańcy za kołem | około 4 mln | brak, tylko stacje badawcze |
| Dzień polarny na kole | około 21 czerwca | około 21 grudnia |
| Noc polarna na kole | około 21 grudnia | około 21 czerwca |
Koło podbiegunowe północne: przebieg i kraje
Koło podbiegunowe północne (arktyczne) opasuje Arktykę. Na północ od niego leży około 4% powierzchni Ziemi. Mieszka tam kilka milionów ludzi, głównie w Rosji (Murmańsk, Norylsk), Norwegii (Tromsø) i Finlandii.
| Kraj | Gdzie przechodzi koło |
|---|---|
| Norwegia | okolice Bodø i lodowca Svartisen |
| Szwecja | Laponia, okolice Jokkmokk |
| Finlandia | Rovaniemi, Wioska Świętego Mikołaja |
| Rosja | Półwysep Kolski, Salechard, Jakucja |
| USA | Alaska, okolice Fortu Yukon |
| Kanada | Jukon, Terytoria Północno-Zachodnie, Nunavut |
| Grenlandia (Dania) | okolice Sisimiut |
| Islandia | wyspa Grímsey |
Obszar za kołem podbiegunowym
Obszar położony za kołem podbiegunowym północnym ma około 20 mln km², czyli mniej więcej 4% powierzchni Ziemi, a większość zajmuje Ocean Arktyczny. Żyje tu około 4 mln ludzi. Największe miasta za kołem to Murmańsk (około 270 tys. mieszkańców) i Norylsk w Rosji oraz Tromsø i Bodø w Norwegii. Taki sam obszar za kołem południowym obejmuje większość Antarktydy.
Dzień polarny i noc polarna: ile trwają?
Na samym kole podbiegunowym Słońce teoretycznie nie zachodzi przez jedną dobę w roku i przez jedną dobę nie wschodzi. Im bliżej bieguna, tym dłużej trwają oba zjawiska.
| Miejsce | Szerokość geograficzna | Dzień polarny | Noc polarna |
|---|---|---|---|
| Koło podbiegunowe | 66°33′ N | około 1 doby | około 1 doby |
| Murmańsk (Rosja) | 68°58′ N | od 22 maja do 22 lipca | od 2 grudnia do 11 stycznia |
| Tromsø (Norwegia) | 69°39′ N | od 20 maja do 22 lipca | od 27 listopada do 15 stycznia |
| Longyearbyen (Svalbard) | 78°13′ N | od 20 kwietnia do 22 sierpnia | od 14 listopada do 29 stycznia |
| Biegun północny | 90° N | około 6 miesięcy | około 6 miesięcy |
Daty przybliżone. Przez załamanie światła w atmosferze słońce o północy widać także nieco na południe od koła.
Koło podbiegunowe południowe
Koło podbiegunowe południowe (antarktyczne) przebiega niemal w całości przez Ocean Południowy i wybrzeża Antarktydy. Nie leży na nim żadne państwo, a jedynymi mieszkańcami są naukowcy ze stacji badawczych. Polska ma w Antarktyce stację im. Henryka Arctowskiego, ale leży ona na Wyspie Króla Jerzego, na północ od koła.
Dlaczego koło leży na 66°33′?
Oś Ziemi jest nachylona o około 23°26′. W dniu przesilenia letniego promienie Słońca docierają więc 23°26′ poza biegun. Odejmując ten kąt od 90°, otrzymujemy szerokość koła podbiegunowego. Ponieważ nachylenie osi zmienia się w cyklu około 41 tysięcy lat, koło powoli wędruje, obecnie w stronę bieguna. Z tego samego powodu powstały zwrotniki.
Ciekawi Cię, jak długi jest dzień tam, gdzie jesteś? Sprawdź godziny wschodu i zachodu słońca.
Najczęściej zadawane pytania
Na jakiej szerokości leży koło podbiegunowe?
Koło podbiegunowe północne leży obecnie na szerokości około 66°33′50″ N, a południowe na 66°33′50″ S. Wartość ta to 90° minus nachylenie osi Ziemi, więc koła przesuwają się powoli w stronę biegunów, o około 14 metrów rocznie.
Przez jakie kraje przechodzi koło podbiegunowe północne?
Przez Norwegię, Szwecję, Finlandię, Rosję, Stany Zjednoczone (Alaska), Kanadę, Grenlandię (Dania) i Islandię, gdzie koło przecina tylko małą wyspę Grímsey.
Co to jest dzień polarny i noc polarna?
Za kołem podbiegunowym latem Słońce przynajmniej przez jedną dobę w ogóle nie zachodzi (dzień polarny), a zimą przynajmniej przez dobę nie wschodzi (noc polarna). Im bliżej bieguna, tym dłużej to trwa, aż do pół roku na samym biegunie.
Gdzie najbliżej Polski przekroczę koło podbiegunowe?
Najbliżej jest w Finlandii i Szwecji. W Rovaniemi w Laponii fińskiej jest słynna Wioska Świętego Mikołaja, przez którą przebiega linia koła, a w Szwecji koło przecina okolice miasteczka Jokkmokk. Z Warszawy do Rovaniemi jest około 1600 km w linii prostej.
Czy na kole podbiegunowym jest zawsze zimno?
Zimy są mroźne i długie, ale lata bywają ciepłe. W fińskiej Laponii latem temperatura przekracza czasem 25°C. Dzięki Prądowi Zatokowemu wybrzeże Norwegii za kołem jest znacznie łagodniejsze niż Syberia na tej samej szerokości.
Czym różni się koło podbiegunowe północne od południowego?
Koło podbiegunowe północne (66°33′ N) otacza Arktykę i przechodzi przez 8 krajów, a za nim mieszka około 4 mln ludzi. Koło podbiegunowe południowe (66°33′ S) otacza Antarktydę, nie przecina żadnego państwa i nie ma za nim stałych mieszkańców.
Jakie miasta leżą za kołem podbiegunowym?
Największe to Murmańsk i Norylsk w Rosji oraz Tromsø i Bodø w Norwegii. Za kołem leżą też Kiruna w Szwecji, Sodankylä w Finlandii i Longyearbyen na Svalbardzie.
Czy zorzę polarną widać tylko za kołem podbiegunowym?
Nie. Zorza polarna najczęściej pojawia się w pasie wokół bieguna magnetycznego, mniej więcej między 65° a 72° szerokości geograficznej, ale przy silnych burzach magnetycznych widać ją znacznie dalej na południe, czasem także w Polsce.