- Strona główna
- Narzędzia
- Linia zmiany daty
Linia zmiany daty na mapie: gdzie przebiega?
Linia zmiany daty przebiega przez Ocean Spokojny, w przybliżeniu wzdłuż południka 180°, i omija lądy łukami wokół Cieśniny Beringa, Aleutów, Fidżi, Tonga, Samoa i Kiribati. Gdy przekraczasz ją, płynąc lub lecąc na zachód, data przesuwa się o jeden dzień do przodu, a na wschód o jeden dzień do tyłu. Dokładny przebieg linii widzisz na mapie poniżej.
- Przebieg
- w przybliżeniu 180° długości
- Najwcześniejsza strefa
- UTC+14 (Kiribati)
- Najpóźniejsza strefa
- UTC−12 (wyspy Baker i Howland)
- Różnica między nimi
- 26 godzin
Gdzie przebiega linia zmiany daty na mapie?
Linia biegnie od bieguna północnego do południowego i na większości długości pokrywa się z południkiem 180°. Odbija od niego tam, gdzie przecięłaby ląd lub jedno państwo:
- Cieśnina Beringa: linia skręca na wschód, aby cała Czukotka miała rosyjską datę, a Alaska amerykańską,
- Aleuty: odbija na zachód, dzięki czemu cały łańcuch wysp ma tę samą datę co reszta Alaski,
- Fidżi i Tonga: omija Fidżi od wschodu, bo południk 180° przecina wyspy tego kraju, i zostawia Tonga po tej samej stronie co Nowa Zelandia,
- Samoa i Kiribati: robi duży łuk na wschód, aż do około 150° długości zachodniej, aby całe Kiribati i Samoa miały tę samą datę co Australia, a sąsiednie Samoa Amerykańskie zostało po stronie amerykańskiej.
Gdzie jest południk 180?
Południk 180° leży dokładnie po przeciwnej stronie Ziemi niż południk zerowy w Greenwich. Prawie w całości biegnie przez wody Pacyfiku, a z lądów przecina tylko Wyspę Wrangla i Czukotkę w Rosji, kilka wysp Fidżi (między innymi Taveuni i Vanua Levu) oraz Antarktydę. Dlatego nazywa się go południkiem zmiany daty, choć sama linia zmiany daty w kilku miejscach mocno od niego odbiega.
Jak działa linia zmiany daty?
Każde 15° na wschód od Greenwich to godzina później, a każde 15° na zachód godzina wcześniej. Na południku 180° oba kierunki się spotykają: po jednej stronie jest 12 godzin „przed” Londynem, po drugiej 12 godzin „za” nim. Ta sama godzina, ale data różni się o jeden dzień. Linia zmiany daty wyznacza właśnie to miejsce.
Kiedy dodać, a kiedy odjąć dzień? Tabela
| Kierunek | Co dzieje się z datą | Przykład |
|---|---|---|
| Na zachód (z Ameryki do Azji) | dodajesz jeden dzień | z Los Angeles do Tokio: wylot w poniedziałek, lądowanie we wtorek |
| Na wschód (z Azji do Ameryki) | odejmujesz jeden dzień | z Tokio do Honolulu: lądujesz tego samego dnia o wcześniejszej godzinie, niż wyleciałeś |
Gdy w Polsce jest poniedziałek 12:00 (czas zimowy, UTC+1), w strefach po obu stronach linii jest:
| Miejsce | Strefa | Dzień i godzina |
|---|---|---|
| Kiritimati (Kiribati) | UTC+14 | wtorek 1:00 |
| Samoa, Tonga | UTC+13 | wtorek 0:00 |
| Fidżi | UTC+12 | poniedziałek 23:00 |
| Samoa Amerykańskie | UTC−11 | poniedziałek 0:00 |
| wyspy Baker i Howland | UTC−12 | niedziela 23:00 |
Między najwcześniejszą a najpóźniejszą strefą jest 26 godzin różnicy, więc przez dwie godziny na dobę na Ziemi obowiązują jednocześnie trzy różne daty. Wszystkie strefy pokazuje mapa strefy czasowe.
Ciekawostki
- Pod koniec 2011 roku Samoa przesunęło się na zachodnią stronę linii, by mieć te same dni robocze co Australia i Nowa Zelandia. W kalendarzu Samoa nie było dnia 30 grudnia 2011.
- Kiribati w 1995 roku przesunęło linię daleko na wschód, aby cały kraj miał tę samą datę. Dzięki temu Kiritimati jako pierwsze miejsce na świecie wita każdy nowy dzień.
- W Cieśninie Beringa leżą dwie wyspy Diomedesa oddalone o niecałe 4 km. Wielka Diomedes należy do Rosji, Mała do USA, a różnica czasu między nimi wynosi 20 lub 21 godzin, zależnie od pory roku. Nazywa się je Wyspą Jutra i Wyspą Wczoraj.
- Ferdynand Magellan nie wiedział o tym zjawisku. Gdy jego załoga wróciła z wyprawy dookoła świata w 1522 roku, okazało się, że w dzienniku brakuje jednego dnia.
Najczęściej zadawane pytania
Gdzie przebiega linia zmiany daty?
Linia biegnie od bieguna północnego do południowego przez Ocean Spokojny, w przybliżeniu wzdłuż południka 180°. Omija jednak lądy: odbija na wschód przez Cieśninę Beringa, na zachód wokół Aleutów oraz mocno na wschód wokół Kiribati, Samoa i Tonga.
Co się dzieje po przekroczeniu linii zmiany daty?
Lecąc lub płynąc na zachód (np. z USA do Japonii), przeskakujesz o jeden dzień do przodu. Lecąc na wschód (z Japonii do USA), cofasz się o jeden dzień, więc możesz przeżyć tę samą datę dwa razy.
Gdzie najwcześniej zaczyna się nowy dzień?
Najwcześniej, w strefie UTC+14, nowy dzień zaczyna się na wyspie Kiritimati (Wyspa Bożego Narodzenia) w Kiribati. Tam też jako pierwsi na świecie witają Nowy Rok.
Czy linia zmiany daty jest ustalona prawnie?
Nie ma międzynarodowego traktatu, który by ją wyznaczał. To umowna linia wynikająca z decyzji poszczególnych państw o tym, jaką datę i strefę czasową stosują. Dlatego jej przebieg zmieniał się, na przykład gdy Samoa w 2011 roku „przeskoczyło” na drugą stronę linii.
Gdzie jest południk 180?
Po przeciwnej stronie kuli ziemskiej niż Greenwich, głównie na Oceanie Spokojnym. Z lądów przecina Czukotkę i Wyspę Wrangla w Rosji, wyspy Fidżi oraz Antarktydę.
Czy linia zmiany daty pokrywa się z południkiem 180°?
Tylko na otwartym oceanie. Przy Cieśninie Beringa, Aleutach, Fidżi, Samoa i Kiribati linia odbija od południka, przy Kiribati nawet o około 30°, aby nie dzielić lądów i państw.
O ile zmienia się data po przekroczeniu linii zmiany daty?
Zawsze o jeden dzień. Godzina zostaje taka sama, zmienia się tylko data: na zachód o dzień do przodu, na wschód o dzień do tyłu.