Osiem faz po kolei
| Faza | Dzień cyklu | Kiedy widoczny |
|---|---|---|
| Nów | 0 | niewidoczny, jest blisko Słońca |
| Sierp przybywający | około 4 | wieczorem, nisko na zachodzie |
| Pierwsza kwadra | około 7,4 | od popołudnia do północy |
| Garb przybywający | około 11 | od późnego popołudnia do nad ranem |
| Pełnia | około 14,8 | całą noc, wschodzi o zachodzie słońca |
| Garb ubywający | około 18 | od późnego wieczora do rana |
| Ostatnia kwadra | około 22,1 | od północy do południa |
| Sierp ubywający | około 26 | nad ranem, nisko na wschodzie |
Przybywający czy ubywający
Na półkuli północnej działa prosta zasada. Jeśli oświetlona jest prawa strona tarczy, Księżyca przybywa. Jeśli lewa, ubywa. Dobrym skrótem pamięciowym jest litera: sierp przypominający literę D to Dorastający, a przypominający literę C to Cofający się.
Uwaga na półkuli południowej zasada jest odwrotna, bo obserwator patrzy na Księżyc jakby do góry nogami.
Dlaczego cykl nie trwa dokładnie miesiąca
Są dwie różne długości miesiąca księżycowego. Obieg Księżyca wokół Ziemi względem gwiazd trwa 27,32 dnia. Ale w tym czasie Ziemia przesuwa się po swojej orbicie wokół Słońca, więc Księżyc musi nadrobić jeszcze kawałek drogi, zanim ustawi się tak samo względem Słońca. Dlatego cykl faz, czyli miesiąc synodyczny, trwa 29,53 dnia.
Skoro miesiąc kalendarzowy ma zwykle 30 albo 31 dni, pełnie przesuwają się o około dobę do przodu z miesiąca na miesiąc. Gdy pełnia wypadnie 1 albo 2 dnia miesiąca, druga zmieści się jeszcze przed jego końcem. Taką drugą pełnię nazywa się potocznie błękitnym Księżycem i zdarza się mniej więcej co dwa i pół roku.
Księżyc w dzień to nic dziwnego
Księżyc jest widoczny w dzień przez większą część cyklu, po prostu rzadziej na niego patrzymy. Najłatwiej dostrzec go w pierwszej kwadrze po południu i w ostatniej kwadrze przed południem. Niewidoczny jest tylko w okolicach nowiu, bo wtedy znajduje się na niebie blisko Słońca.
Supełnia i mikropełnia
Orbita Księżyca nie jest okręgiem. Odległość waha się od około 356 tysięcy km w perygeum do około 406 tysięcy km w apogeum. Pełnia wypadająca blisko perygeum daje tarczę większą o około 14 procent i jaśniejszą o około 30 procent niż pełnia w apogeum. Różnica jest realna, choć gołym okiem trudna do zauważenia bez porównania zdjęć.
Po co to wiedzieć
- Fotografia nocna. Droga Mleczna wymaga nieba bez Księżyca, czyli okolic nowiu.
- Wędkarstwo i obserwacje przyrody. Wiele gatunków reaguje na oświetlenie nocy.
- Nocna turystyka. Pełnia pozwala iść szlakiem praktycznie bez czołówki.
- Pływy. Najsilniejsze są w nowiu i w pełni, gdy Słońce i Księżyc działają wspólnie.
Aktualną fazę i kalendarz na najbliższe tygodnie znajdziesz w narzędziu faza Księżyca.



