1. Strona główna
  2. Poradniki
  3. Fazy Księżyca: jak czytać cykl

Fazy Księżyca: jak czytać cykl

· Aktualizacja: 18 listopada 2026 · Czas czytania: 3 min

Pełny cykl faz trwa 29,53 dnia, czyli niecały miesiąc. To dlatego nów i pełnia wędrują przez kalendarz i co jakiś czas w jednym miesiącu wypadają dwie pełnie.

Rząd księżyców od sierpa do pełni

Osiem faz po kolei

FazaDzień cykluKiedy widoczny
Nów0niewidoczny, jest blisko Słońca
Sierp przybywającyokoło 4wieczorem, nisko na zachodzie
Pierwsza kwadraokoło 7,4od popołudnia do północy
Garb przybywającyokoło 11od późnego popołudnia do nad ranem
Pełniaokoło 14,8całą noc, wschodzi o zachodzie słońca
Garb ubywającyokoło 18od późnego wieczora do rana
Ostatnia kwadraokoło 22,1od północy do południa
Sierp ubywającyokoło 26nad ranem, nisko na wschodzie

Przybywający czy ubywający

Na półkuli północnej działa prosta zasada. Jeśli oświetlona jest prawa strona tarczy, Księżyca przybywa. Jeśli lewa, ubywa. Dobrym skrótem pamięciowym jest litera: sierp przypominający literę D to Dorastający, a przypominający literę C to Cofający się.

Uwaga na półkuli południowej zasada jest odwrotna, bo obserwator patrzy na Księżyc jakby do góry nogami.

Dlaczego cykl nie trwa dokładnie miesiąca

Są dwie różne długości miesiąca księżycowego. Obieg Księżyca wokół Ziemi względem gwiazd trwa 27,32 dnia. Ale w tym czasie Ziemia przesuwa się po swojej orbicie wokół Słońca, więc Księżyc musi nadrobić jeszcze kawałek drogi, zanim ustawi się tak samo względem Słońca. Dlatego cykl faz, czyli miesiąc synodyczny, trwa 29,53 dnia.

Skoro miesiąc kalendarzowy ma zwykle 30 albo 31 dni, pełnie przesuwają się o około dobę do przodu z miesiąca na miesiąc. Gdy pełnia wypadnie 1 albo 2 dnia miesiąca, druga zmieści się jeszcze przed jego końcem. Taką drugą pełnię nazywa się potocznie błękitnym Księżycem i zdarza się mniej więcej co dwa i pół roku.

Księżyc w dzień to nic dziwnego

Księżyc jest widoczny w dzień przez większą część cyklu, po prostu rzadziej na niego patrzymy. Najłatwiej dostrzec go w pierwszej kwadrze po południu i w ostatniej kwadrze przed południem. Niewidoczny jest tylko w okolicach nowiu, bo wtedy znajduje się na niebie blisko Słońca.

Supełnia i mikropełnia

Orbita Księżyca nie jest okręgiem. Odległość waha się od około 356 tysięcy km w perygeum do około 406 tysięcy km w apogeum. Pełnia wypadająca blisko perygeum daje tarczę większą o około 14 procent i jaśniejszą o około 30 procent niż pełnia w apogeum. Różnica jest realna, choć gołym okiem trudna do zauważenia bez porównania zdjęć.

Po co to wiedzieć

Aktualną fazę i kalendarz na najbliższe tygodnie znajdziesz w narzędziu faza Księżyca.

Najczęściej zadawane pytania

Ile trwa cykl faz Księżyca?

29,53 dnia. To miesiąc synodyczny, czyli czas od nowiu do nowiu.

Jak odróżnić Księżyc przybywający od ubywającego?

Na półkuli północnej oświetlona prawa strona oznacza przybywanie, lewa ubywanie.

Czym jest błękitny Księżyc?

Druga pełnia w jednym miesiącu kalendarzowym. Zdarza się mniej więcej co dwa i pół roku i nie ma nic wspólnego z kolorem.

Dlaczego Księżyc bywa widoczny w dzień?

Bo świeci światłem odbitym i jest wystarczająco jasny, by przebić się przez błękit nieba. Niewidoczny jest tylko w okolicach nowiu.

O autorze

Michał Zarzycki prowadzi serwis MojaLokalizacja.pl. Opisuje narzędzia mapowe i sprawdza dane u źródła: w GUS, IMGW, Poczcie Polskiej i w oficjalnych rejestrach.

Przeczytaj też