Cztery daty, wokół których kręci się rok
| Wydarzenie | Data | Co się dzieje |
|---|---|---|
| Równonoc wiosenna | 20 albo 21 marca | dzień zrównuje się z nocą, początek astronomicznej wiosny |
| Przesilenie letnie | 20 albo 21 czerwca | najdłuższy dzień w roku |
| Równonoc jesienna | 22 albo 23 września | początek astronomicznej jesieni |
| Przesilenie zimowe | 21 albo 22 grudnia | najkrótszy dzień w roku |
Daty przesuwają się o dobę, bo rok nie ma równo 365 dni. Lata przestępne resetują ten dryf.
Ile trwa dzień w polskich miastach
| Miasto | Najdłuższy dzień | Najkrótszy dzień |
|---|---|---|
| Gdańsk | około 17 godzin 5 minut | około 7 godzin 20 minut |
| Warszawa | około 16 godzin 45 minut | około 7 godzin 40 minut |
| Zakopane | około 16 godzin 20 minut | około 8 godzin 5 minut |
Im dalej na północ, tym większa rozpiętość między latem a zimą. Na kole podbiegunowym dzień polarny trwa całą dobę, a zimą Słońce nie wschodzi wcale. Piszemy o tym na stronie koło podbiegunowe.
Dlaczego najwcześniejszy zachód nie wypada w przesilenie
To jedna z najbardziej mylących rzeczy w kalendarzu. W Polsce najwcześniejszy zachód słońca wypada około 12 grudnia, a najpóźniejszy wschód dopiero na przełomie grudnia i stycznia. Przesilenie, czyli najkrótszy dzień, jest pośrodku, około 21 grudnia.
Powód leży w tym, że doba słoneczna nie trwa dokładnie 24 godziny. Orbita Ziemi jest elipsą, a oś jest nachylona, więc Słońce przechodzi przez południk z niewielkim wyprzedzeniem albo opóźnieniem zależnie od pory roku. Ta różnica, zwana równaniem czasu, dochodzi do kilkunastu minut i rozjeżdża moment wschodu i zachodu względem samego przesilenia.
Praktyczny wniosek: już w pierwszym tygodniu stycznia wieczory są wyraźnie dłuższe niż przed świętami, choć poranki nadal się skracają.
Tempo zmian w ciągu roku
Długość dnia nie zmienia się równomiernie. Najszybciej rośnie i maleje w okolicach równonocy, nawet o około 4 minuty na dobę, a najwolniej wokół przesileń, gdy przez dwa tygodnie zmiana nie przekracza kilkudziesięciu sekund. Dlatego marzec i wrzesień czuć najbardziej, a czerwiec i grudzień wydają się stać w miejscu.
Gdzie sprawdzić dane dla swojego miejsca
Godziny wschodu i zachodu dla konkretnej miejscowości, razem z długością dnia i zmierzchami, pokazuje narzędzie wschód i zachód słońca.



