Czterdzieści minut różnicy w jednym kraju
Polska rozciąga się na około 10 stopni długości geograficznej. Ziemia obraca się o 15 stopni w ciągu godziny, więc Słońce wschodzi na wschodnim krańcu kraju mniej więcej 40 minut wcześniej niż na zachodnim. W czerwcu w Hrubieszowie świta około 40 minut wcześniej niż w Świnoujściu, a zachód wypada odpowiednio wcześniej.
Druga zmienna to szerokość geograficzna. Im dalej na północ, tym dłuższy dzień latem i krótszy zimą. Dlatego w czerwcu w Gdańsku dzień trwa zauważalnie dłużej niż w Zakopanem, mimo że oba miasta leżą w tej samej strefie czasowej.
Dzień jest dłuższy, niż się wydaje
Między zachodem słońca a ciemnością mija jeszcze sporo czasu. Astronomowie dzielą zmierzch na trzy etapy.
| Rodzaj zmierzchu | Słońce pod horyzontem | Co widać |
|---|---|---|
| Cywilny | 0 do 6 stopni | można czytać bez światła, widać najjaśniejsze gwiazdy |
| Żeglarski | 6 do 12 stopni | widać linię horyzontu nad morzem |
| Astronomiczny | 12 do 18 stopni | niebo ciemnieje do końca, warunki do obserwacji |
W Polsce w czerwcu zmierzch astronomiczny praktycznie się nie kończy: Słońce nie schodzi na tyle nisko, by niebo zrobiło się całkiem czarne. To tak zwane białe noce, słabsze niż skandynawskie, ale zauważalne.
Złota i niebieska godzina
Dla zdjęć liczą się dwa okna. Złota godzina to czas, gdy Słońce jest nisko nad horyzontem, światło jest ciepłe i miękkie, a cienie długie. Niebieska godzina zaczyna się po zachodzie, gdy niebo ma jeszcze głęboki granat, a w miastach zapalają się latarnie. Obie trwają krócej latem niż wiosną i jesienią, bo Słońce zachodzi wtedy bardziej stromo.
Dlaczego o równonocy dzień nie trwa dokładnie 12 godzin
Z definicji powinien, ale nie trwa. Składają się na to dwie rzeczy. Po pierwsze, za moment wschodu uznaje się pojawienie się górnej krawędzi tarczy słonecznej, a nie jej środka. Po drugie, atmosfera załamuje promienie i unosi obraz Słońca o około pół stopnia, więc widzimy je jeszcze wtedy, gdy geometrycznie jest już pod horyzontem. W efekcie dzień równy nocy wypada w Polsce kilka dni przed wiosenną równonocą.
Jak sprawdzić godziny dla swojego miejsca
Godziny dla konkretnego punktu, razem z długością dnia i zmierzchami, pokazuje narzędzie wschód i zachód słońca. Jeśli chcesz zobaczyć, gdzie w tej chwili na świecie jest dzień, a gdzie noc, zajrzyj na mapę dnia i nocy.



