Dwie odległości, dwa zastosowania
| Trasa | W linii prostej | Samochodem | Nadmiar |
|---|---|---|---|
| Warszawa do Krakowa | około 252 km | około 295 km | 17% |
| Warszawa do Gdańska | około 285 km | około 340 km | 19% |
| Wrocław do Poznania | około 165 km | około 185 km | 12% |
| Kraków do Zakopanego | około 83 km | około 105 km | 26% |
W polskich warunkach trasa drogowa jest zwykle o 15 do 25 procent dłuższa niż linia prosta. W górach i nad jeziorami różnica rośnie, bo droga musi omijać przeszkody. Na autostradzie między dużymi miastami bywa bliżej 10 procent.
Linia prosta ma sens, gdy planujesz lot, liczysz zasięg dojazdu, sprawdzasz, czy coś mieści się w promieniu kilku kilometrów, albo porównujesz oferty nieruchomości. Trasa drogowa liczy się wtedy, gdy chodzi o czas i paliwo.
Dlaczego nie wystarczy twierdzenie Pitagorasa
Ziemia jest kulą, a nie kartką papieru. Przy odległościach powyżej kilku kilometrów liczenie z twierdzenia Pitagorasa na współrzędnych zaczyna się rozjeżdżać, bo stopień długości geograficznej ma inną długość w Gdańsku niż w Zakopanem.
Standardem jest wzór haversine. Liczy on najkrótszą drogę po powierzchni kuli, czyli łuk wielkiego koła. Na dystansach w Polsce daje wynik zgodny z rzeczywistością z dokładnością do kilkudziesięciu metrów. Taki właśnie wzór stoi za naszym kalkulatorem odległości i narzędziem odległość w linii prostej.
Pomiar na mapie papierowej
Na mapie papierowej odległość liczysz ze skali. Przy skali 1:50 000 jeden centymetr na mapie to 500 metrów w terenie, przy 1:100 000 to kilometr, a przy 1:25 000 tylko 250 metrów.
Dwa źródła błędu, o których łatwo zapomnieć:
- Teren nie jest płaski. Mapa pokazuje rzut na płaszczyznę. Na podejściu o nachyleniu 20 procent faktyczna droga jest o około 2 procent dłuższa niż zmierzona linijką.
- Kręta trasa. Szlak zmierzony jako łamana z pięciu odcinków wychodzi krótszy niż w rzeczywistości. Im więcej punktów pomiarowych, tym bliżej prawdy.
Promień, czyli najczęstsze pytanie praktyczne
Pytanie w stylu co jest w promieniu 30 km ode mnie to zawsze odległość w linii prostej. Tak liczą ją portale z ogłoszeniami, wyszukiwarki punktów usługowych i rejestry placówek. Pamiętaj o tym, bo promień 30 km oznacza w praktyce nawet 40 km jazdy. Okrąg wokół wybranego punktu narysujesz w narzędziu promień na mapie.
Środek drogi między dwoma miejscami
Przy umawianiu się w połowie drogi uwaga: geometryczny środek odcinka rzadko jest środkiem czasowym. Jeśli jedna osoba jedzie autostradą, a druga drogą krajową, punkt sprawiedliwy czasowo leży bliżej tej wolniejszej. Sam punkt geometryczny wyznaczysz w narzędziu środek między dwoma miejscami, a potem przesuń go w stronę wolniejszej trasy.



